Ռազմավարական նշանակության կամուրջը։ Վաչագան

Ռազմավարական նշանակության կամուրջը

1868 թվականի գարունը խիստ անձրևային էր Կապանի տարածքում: Հեղեղն իր ճանապարհին ոչնչացնում էր կամուրջներ, կառույցներ, քշում-տանում էր անասուններ, լինում էին նաև մարդկային զոհեր:  Այդ ժամանակ ջուրը քշեց ու տարավ Վաչագան գետի վրայի փայտե միակ կամուրջ, որը միմյանց էր կապում Վաչագան և Բաղաբուրջ գյուղերը: Երբ հեղեղը դադարում է, վաչագանցի ունևոր Ավանես Նուրիջանյանը ցանկություն է հայտնում երկու գյուղերը միմյանց կապել քարե կամարակապ կամրջով: Նա իր մոտ է  կանչում իր ազգակից հայտնի վարպետ Մնացական Նուրիջանյանին, վճարում ոսկով և պատվիրում երկու տարում ավարտել կամրջի շինարարությունը: Կամրջի շինարարությունը ավարտվում է 1870 թվականի մայիսի 24-ին, բայց վարպետը արգելում է երթևեկել նրա վրայով, մինչև կրաշաղախն ու քարերը ամրանան: Այդպես էլ անում են:

Միաթռիչք կամրջի բացումը տեղի է ունենում աշնանը: Երկու գյուղերի բնակիչները կազմակերպում են մեծ խնջույք:

Կամուրջը, իրոք, ունեցավ ռազմավարական նշանակություն: 1905-1906 թվականներին՝ հայ-թաթարական բախումների ժամանակ, երբ Քյարխանայի  թուրքերը փակել էին դեպի Հանքեր (Կապան) տանող ճանապարհը, վաչագանցիները անցնում էին կամուրջը և Բաղաբուրջի վրայով իջնում քաղաք:

Կամուրջն  այսօր էլ կանգուն է, ծառայում է տեղացիներին, բայց չունի անուն: 

Կամուրջի վրա՝ դժվարմատչելի տեղում,  ագուցված  է  վիմագիր արձանագրություն, որի վրա նշմարվում է կառուցման  տարեթիվը՝ 1870:

Նյութի հեղինակ՝ Կապանի երկրագիտական թանգարանի ֆոնդապահ, պատմաբան Արմինե Հովհաննիսյան